IKEA'NIN KALBİNE YOLCULUK / ELİF ÖZKAN

MOBİLYA DEVİNİN DOĞDUĞU KASABADA 8 BİN KİŞİ YAŞIYOR. BUNUN 2 BİNİ ŞİRKET ÇALIŞANI
IKEA'nın kalbi Almhut

İsveç'in soğuk ikliminde doğup, sektöründe devrim yaratan firma, geleceğini, geçmişi üzerine kurmuş

Kasaba, oteli, müzesi, tasarımcıları, iletişim merkezi, fotoğraf stüdyoları ile bir film seti gibi

Kasım ayının başında İstanbul Bayrampaşa'da Türkiye'deki 3'üncü mağazasını açacak olan İşveç mobilya devi IKEA'nın tüm dünyada devrim yapan ve tabiiki sektördeki alışkanlıkları yerle bir eden yepyeni bir tasarım-pazarlama yöntemi ile ev dekorasyonunda çığır açan sistemini anlamak için biraz geriye gitmek gerekir.
Çünkü, IKEA'nın başarısının sırrı, doğduğu kasaba Almhut ve kurucusu Ingvar Kamprad'ın öyküsünün satır aralarında yatıyor. İsveç'in güneyinde Smaland bölgesinde yer alan almhut kasabasında bugün İKEA'lı olmayan yok gibi... 8 bin kişinin yaşadığı kasabanın 2 bin kişisi IKEA çalışanı. Bunların çocukları ve ailelerini de düşündüğünüzde rakam daha da yükseliyor.
IKEA Communication, IKEA ürün geliştirme, IKEA dağıtım, depolama, pazarlama bölümleri, IKEA fotoğraf stüdyoları (ki; Hollywod'dan sonra Avrupa'daki en büyük stüdyo olduğu söyleniyor.), IKEA tasarımcıları, IKEA müzesi, IKEA oteli ve IKEA fabrikası ile kasaba tam bir film setine benziyor. Sanki herşey, IKEA'nın öyküsünü en iyi şekilde anlatmak için sanal olarak düzenlenmiş bir film seti gibi...

Ingvar Kamprad

5 yaşında başladı
Bugün 36 ülkede 260 mağazası ile dev bir imparatorluk kuran IKEA'nın patronu Ingvar Kamprad'ın öyküsü, filmin daha farklı bir anlatısını oluşturuyor.
Ingvar Kamprad 30 Mart 1926'da Almhut kasabasından pek de uzakta olmayan Agunnaryd köyünde, kilisenin mülkiyetindeki Elmtaryd çiftliğinde dünyaya geldi. Doğumyerinden de anlaşılacağı üzerine babası çiftçiydi.
Burada biraz mola verip IKEA'nın açılımından söz etmekte yarar var.
I: Ingvar (adı)
K: Kamprad (soyadı)
E: Elmtaryd (doğduğu çiftlik)
A: Almhut (doğduğu kasaba)
Ingvar daha 5 yaşında mahalle arkadaşlarına ıvır zıvır satmaya başlamış. Kibrit, şeker, çikolata, sütlü ürünler bunların arasında yer alıyor. Kamprad 17 yaşına geldiğinde dökme olarak ve toptan aldığı kibritleri kutulayıp, bisikletiyle kapı kapı dolaşarak satmaya başladı. Bir iki yılda işi büyütüp çeşidini artırdı. Çakmak, dolmakalem ve naylon çorabı ekledi ürün gamına. Yine çok geçmeden piyasasını genişletti. Her sabah evlere servis yapan sütçünün kamyonetinden yararlanıp, mallarını kasabanın garına kadar bedava taşımaya başladı.

"Sökün şu ayakları"
Kamprad IKEA markasını 1943'te tescil ettirdi. 1947'de IKEA'nın ilk ilanı yayınlandı. 1948'de IKEA ürün gamına mobilya girdi. Kamprad kasabanın marangozlarının ürünlerini pazarlıyordu. 1951'de ilk IKEA kataloğu basıldı. Kamprad, sürekli büyüyen işi ile kasabanın sınırlarını aşmış, tüm İsveç'in mobilya üreticilerinden mal almaya başlamıştı. Ancak fiyatları rekabet edemeyecek kadar aşağı çekince, İsveç'li üreticiler boykot etti. O da bu direnişi Polonyalı mobilyacılarla anlaşarak aştı.
1955'te yanına aldığı ilk tasarımcı Gillis Lundgren ise Kamprad'ın sektörde devrim yaratacak ilkeleri oluşturmasında temel taşı görevini üstlendi.
Lundgren, karlı bir kış günü müşterinin adresine teslim edilmesi gereken kolinin arabanın bagajına bir türlü sığmaması üzerine sinirlenip, "Sökün şu Allahın belası masanın ayaklarını" diye bağırınca, Kamprad hayatını da dünyayı da değiştirecek bir karar aldı.
Keserle çiviler çıkarıldı, masanın ayakları söküldü. Sonra masa dört ayakla birlikte ambalajlandı. Koli artık bagaja rahatça giriyordu. Kamprad, bundan sonra müşterinin evde monte edebileceği mobilyalar üretip pazarlayacaktı.
Böylece;
1) Nakliye de, montaj da müşteriye ait olacaktı.
2) Kocaman ve pahalı ambalajların maliyetteki ağır yükü ortadan kalkacaktı.
3) Müşteriler yassı kolilerle ambalajlanmış mobilyaları kendi taşıyacaktı.
Sonuç; Tüm bu tasarruflarla hiç bir rakibin yanına yaklaşamayacağı bir satış fiyatı yakalanmış olacaktı.
İşte IKEA böyle doğdu!
Ingvar Kamprad bugün 81 yaşında. Kurduğu imparatorluk ve sektörde yarattığı devrim ise kendi ilkeleri ile büyümeye devam ediyor.

Her ürüne özel isim
Mavi zemin üzerine altın sarısı harfleriyle İsveç bayrağının renklerini taşıyan IKEA, 1 Kasım'da açılacak İstanbul İstanbul Bayrampaşa mağazasıyla büyümeye devam ediyor. Tüm ülkelerde basılan- İncil sayısının da üstünde olduğu söyleniyor- kalın katalogunu ücretsiz olarak tüketicilere dağıtan grubun mağazalarını ziyaret edenlerin sayısı 583 milyon 50 bini geçti.
ulusal değerlere ve kendini yetiştiren topraklara bağlılığını yaşam felsefesi yapan Ingvar Kamprad, IKEA'ya sadece İsveç bayrağının renklerini seçmekle kalmadı, ürünlerine de İsveç isimleri verdi.
Dünyanın dört b ir yanından farklı kültürlere sahip tasarımcılarının yarattığı IKEA ürünlerinde şaşırtıcı isimlere rastlamak mümkün. Ev tekstil ürünlerinde İsveç kız çocukları, yatak tekstil ürünlerinde bitkiler, sandalye ve tabure gruplarında erkek çocukları, koltuk takımlarında İsveç'teki yerleşim yerlerinin isimleri kullanılırken, çocuk ürünlerinde kodlay öğrenilebilen isimler kullanılıyor. IKEA ürünlerine verilen diğer isimler ise, aylar, taşlar ya da müzikal terimlerden seçiliyor.